สมุดนี้ไม่ทราบเจ้าของเก่า แต่เขียนละเอียดสำหรับเป็นตำราได้ จึงน่าจะตกทอดมาจากผู้ประกอบพิธีจริง การให้เสียงวรรณยุกต์ และคำลงเสียงนาสิกหลายคำ ชี้ให้เห็นว่าคัดลอกโดยผู้ใช้ภาษาไทยถิ่นใต้ เป็นสำนวนใต้
ตำรานี้เป็นร่ายกึ่งร้อยแก้ววางเป็นแบบแผนสำหรับราชสำนักอาจจะตกทอดมาจากสมัยอยุธยา หรือวังเจ้านครสมัยธนบุรีก็ได้
แต่ลายมือเส้นดินสอไม่เก่าถึงขนาดนั้นทำให้เห็นว่า คงมีความสำคัญในฐานะแม่บททำพิธีสำหรับชั้นหลังแม้จะทำหรือไม่ได้ทำเต็มตำราก็ตาม แต่ก็พยายามรักษาตำราสืบมา เป็นความอัศจรรย์อย่างหนึ่งของวัฒนธรรมจรดจดจารของเมืองนครนี้
——————————–
/// ชุลี..ประนม ถวายบังคมพระอินศวรผู้เป็นเจ้า เสด็จเหนือเขาใต้.. ..อาสน์เงินยวง เป็นใหญ่กว่าอสูรยักษ์ทั้งปวง และเทพคนธรรพคนธรรพ์อันเกิดแต่ครั้งปฐมกัปป์เกิดพสุธามีชลมายุนั้นยืนนาน สมเด็จพระพุทธศาสดาจารย์สัมมาสัมพุทธิเจ้า เสด็จเข้าสู่พระนิพานแล้วทั้งสี่พระองค์ พระมเหศวรยังยืนอยู่ทุกวันนี้ พระมีโคอุสุภราชเป็นพาหนะ เสด็จเที่ยวเกษียรสมุทรวารี มีองค์อัครมเหสีชื่อว่านางอุภาโภควดีดวงสมร มีบุตรสุนทรชื่อว่าเจ้าขันธกุมาร ให้ตั้งให้วิศนาการด้วยการโจนจุก และลงท่ามีเยี่ยงอย่างมาแต่ก่อนเก่า
จึงฝูงชนชาวเราทุกวันนี้ได้กระทำตาม โดยสยะยาม (ไม่รู้คืออะไรต้นฉบับเขียน ส่ยยาม) สืบ ๆ กันมา จะว่าข้างลงท่านั้นเล่าครือองค์พาลี กระทำการพิธีโสกันต์เป็นกำหนด เอาองคชโอรสนั้นลงท่า ทศกัณฐ์แปลงรูปมาเป็นปูใหญ่ พาลีทอดแหได้ให้มัดผูด จึงจับมาให้ลูกนั้นลากเล่น ว่าแต่พอให้เห็นเป็นเยี่ยงอย่าง
ทีนี้จะว่าข้างโกนจุกนั้นเล่าให้เห็นเหตุ เดิมข้างไสยเภทท่านทำมา ครือองค์พสุธาผู้ปิ่นเกล้า กับพระเจ้านางโภควดี กระทำการพิธีโสกันต์พระขันธกุมาร พร้อมไปด้วยพวกอสูรยักษ์และเทพบุตรคนธรรพ์คนธรรพมาคั่งคับแขก พระโมฬีจึงให้ตั้งโรงพิธีขึ้นสิบห้าห้อง ฉัตรเงินแลฉัตรทองรายรอบราชวัตร เบื้องบนดาดไปด้วยเพดาน ทั้งเครื่องสรรพมาลย์มาลาระย้าย้อย พวงพรมมะโหดห้อยประทีปชวาลา แล้วจึงให้ตั้งบุษบกคเบญจาขึ้นห้าชั้น ประดับไปด้วยสุวรรณรัตน์แวววาม ทั้งสี่พราหมณ์ถวายน้ำสังข์ทักขิณาวัตร เสวกมยุฉัตรมากั้นกาง ฝ่ายว่านางอุมาโภควดีให้จัดแจงบายศรีขึ้นห้าชั้น เครื่องทำขวัญล้วนสาวชาวสวรรค์ชั้นใต้ลาด จึงสาว ๆ น้อย ๆ สวาดสำอางองค์ยกบายศรีมาตั้งลงเป็นประธาน
ทั้งเครื่องสำหรับการมิ่งมงคล หม้อน้ำมนต์ใบส้มป่อยเก้าใบ ใบเงิน ใบทอง เสร็จสิ่งละห้าใบ ใบหนาดเก้าใบ ใบมะตูม หญ้าแพรก ใบมะม่วงงาม ..สำหรับที่เป็นการมงคล สังวาลย์เวียนรสวารี มะพร้าวหมูสีปักข้าวขวัญ (อาจจะผิดต้นฉบับเขียนว่า – สังวานเวียนรศ่วารี ม่ะพร้าวมูสีปกเฃ่าฃวัน) แบ่งน้ำมันมีดโกนตะไกร พลูเก้าใบบอกสำคัญ ตามฤดูวสันต์ชูนาคไปหน้าเขามันมาสั่งไปก่อนคิมหันต์รดร้อนอุณาโลม (อาจจะผิดต้นฉบับเขียนว่า – ตามร่ะดูว่สันชูนากใบ้นาเขามันมาสังใปกอนคีมหันรดรอนอุนาโลม)
เทียนเก้าโฉมติดแว่นทองงามเรืองรองรุ่งรุจี ทั้งแว่นหวีปักในขันข้าวสารใส่เบี้ยเรียงบน เหตุผลท่านทำมา พานแว่นฟ้ารองกระทง สำหรับผมลงเมื่อตัดโกน พร้อมแล้วพระโหรก็ให้ฤกษ์ เสียงเอิกเริกครื้นครึกโครม มโหระทึกโหมเสียงเซ็งแซยิด มยูระแห่เจ้ากุมาร พฤฒาจารย์โปรยข้าวตอก เทวดาใส่กะลอมพอกดีดบัณเฑาะว์ เดินจำเพาะเป็นคู่ ถือธนูใส่เสื้อครุย ดูเป็นทิวพวกตามริ้วตามกระบวน
ถือทวนและหอกเป็นขนาน แห่พิมานบุษบกคบัลลังก์ เจ้าขันธกุมารนั่งเหนือแท่นระหง เครื่องสูงส่งแสงสุริยัน นารีสาว ๆ น้อย ๆ หน้าแช่มช้อยเชิญพระเครื่อง ควบย่างเยื้องตามเสด็จ ครั้นถึงพระแท่นเพชรเสด็จขึ้นนั่งเหนือบัลลังก์วิจิตร พร้อมไปด้วยปุโรหิตฤๅษีสิทธิ์สวดพระพุทธมนต์ สายสิญจน์มงคลไชยชนะ สวมใส่ศีรษะเจ้ากุมาร ครั้งได้ฤกษ์ดีชัชชวาลครือเพลาเช้า พระอินศวรผู้เป็นเจ้าแก้ซึ่งจุกกระหมวดเป็นสามหย่อม
.
หย่อมหนึ่งของพระผู้เป็นเจ้า ผูกแหวนนพเก้ากับใบหมรุย หย่อมสองของพระนารายณ์ ผูกแหวนเพชรพรายกับใบมะม่วง ผูกสามของนางอุมาโภควดี ผูกแหวนมณีกับหญ้าแพรก ได้ฤกษ์แรกตะไกรครีบ พระอินศวรหยิบมีดดำทองโกนเข้าที่หย่อมหนึ่ง พระนารายณ์หยิบมีดดำแก้วโดนเข้าที่หย่อมสอง ดำเงินขาวผ่องของนางอุมาโภควดีโกนเอาที่หย่อมสาม พฤฒาพราหมณ์รดน้ำสังข์ พลางท่องอ่านพระมนต์อำมฤติเวทสิทธิย่อมเรืองทรงผู้สรรพณรายอันเรืองรอง ดูผ่องใสพร้อมไปด้วยเพชรรัตน์กุดั่นธรรมราช ทั้งพรามณ์เฒ่าพฤฒามาตย์ก็แวดล้อมสะพรั่งพร้อมไปด้วยดุริยางค์ดนตรี ไชยเพรีพิณพาทย์ฆ้อง เสียงกึกก้องในโรงราชพิธี
จึงให้เบิกบายศรีเป็นประธาน พฤฒาจารย์จุดเทียนไชย จับแว่นวงส่งไป นางข้างในรับต่อมา วงเวียนขวาโดยสามรอบตามระบอบเปลื้องผ้าหุ้ม ยกตองคลุมทั้งสามยอด มาวางทอดที่ในตัก แล้วเวียนเทียนทักสินสืบต่อ ใบพลูเก้าใบบอก.. เทียนติดแว่น จุดเทียนไชยพลูเก้าใบรวบเป่า ฟันให้อ้าโอษฐ์พลันโบกใส่ปาก เจิมหน้าผากเป็นมงคล จุดเจิมเฉลิมโฉมลงวิลาศ ข้าวขวัญควักตัดบายศรี ช้อนชักวารีน้ำมะพร้าวอ่อน ข้าวขวัญของช้อนให้กิน
เผยเเพร่ครั้งแรกใน – https://www.facebook.com/share/p/1Br3V3uHWE/