เมื่อลมร้อนเดือนมีนาคมเริ่มพัดผ่านเข้าสู่ดินแดนภาคใต้ เป็นสัญญาณที่รู้กันดีว่าฤดูกาลแห่งผลไม้เมืองร้อนได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว ท่ามกลางแดดระอุที่แผดเผา ธรรมชาติได้มอบผลิตผลชนิดหนึ่งที่ชาวสงขลาแถบบ้านควนเรียกขานกันว่า “หัวลก”( ล๊อก) หรือที่ภาษาไทยกลางเรียกว่า “มะม่วงหิมพานต์” มาเป็นตัวช่วยสำคัญในการคลายร้อน เสน่ห์อย่างหนึ่งของผลไม้ชนิดนี้คือความหลากหลายของชื่อเรียกตามแต่ละท้องถิ่น ในพื้นที่ภาคใต้นั้นมีชื่อเรียกที่แตกต่างกันไปอย่างน่าสนใจ บ้างเรียกกาหยู กาหยี หัวครก หรือ ยาร่วง ม่วงเเลดล่อ ฯลฯ
และที่บ้านควนนั้น จะมีศัพท์เฉพาะที่เรียกส่วนประกอบของมันอย่างเห็นภาพชัดเจน โดยส่วนผลสีสดใสที่ดูฟูอิ่มน้ำจะเรียกว่า “พอง” หรือ “เต้า” (พองหัวลก หรือ เต้าหัวลก) พองอาจกร่อนจาก ผล เต้ามาจากลักษณะที่มองดูเหมือนน้ำเต้าจีน ส่วนเมล็ดที่ติ่งงอกออกมาด้านนอกนั้นจะเรียกว่า “โม่ง” หรือ “โบ่ง”(โม่งหัวล๊ก,โบ่งหัวล๊ก)
ในตลาดนัดยามเช้าข้างศาลากลางจังหวัดนครศรีธรรมราช หัวลกสีเหลืองและสีแดงสดจะถูกนำมาวางขายเป็นกองๆ ในราคาที่เป็นมิตรเพียงไม่กี่สิบบาท ผลสุกเหล่านี้ไม่ได้มีดีแค่สีสัน แต่ยังเป็นวัตถุดิบหลักของเมนูของว่างโบราณที่ทำง่ายทว่าให้ความสดชื่นอย่างยิ่ง นั่นคือ “หัวลกทับน้ำผึ้ง”(เรียกแบบคนสงขลาบ้านควน)
กรรมวิธีการทำสะท้อนถึงภูมิปัญญาในการจัดการกับเนื้อสัมผัสของผลไม้ เริ่มจากการแยกส่วน “พอง” และ “โม่ง” ออกจากกัน นำผลสุกมาล้างทำความสะอาดและปอกเปลือกออก จุดสำคัญอยู่ที่การบีบน้ำในตัวผลออก
เพื่อเตรียมพื้นที่ให้เนื้อสัมผัสที่นิ่มฟูนั้นซึมซับรสชาติใหม่เข้าไป จากนั้นจึงนำมาคลุกเคล้ากับน้ำตาลทรายและเกลือป่นเล็กน้อย
ชื่อเรียก “ทับน้ำผึ้ง” นั้นคาดว่ามาจากลักษณะการทำที่นำผลหัวลกมาวางเรียงทับถมกันในภาชนะ โดยมีน้ำตาลทราย (ที่ชาวใต้เรียกว่าน้ำผึ้งทราย) ค่อยๆ ละลายกลายเป็นน้ำเชื่อมแทรกซึมเข้าไปในเนื้อพองที่มีลักษณะคล้ายฟองน้ำ เมื่อนำไปแช่เย็นจนได้ที่ น้ำตาลและเกลือจะดึงความหวานฉ่ำออกมา ผสมผสานกับเนื้อสัมผัสที่นุ่มละมุนลิ้น… ในวันที่อากาศร้อนจัดจนร่างกายอ่อนล้า หัวลกทับน้ำผึ้งถ้วยเล็กๆ จากตู้เย็นกลายเป็นโอสถทิพย์แห่งฤดูร้อน ความหวานเย็นที่แฝงด้วยความเค็มตัดปลายลิ้นเพียงเล็กน้อย ไม่เพียงแต่ช่วยชุ่มคอ แต่ยังช่วยปรับสมดุลความร้อนภายในร่างกาย ให้ความรู้สึกสดชื่นจากภายในสู่ภายนอก นับเป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านที่หยิบเอาผลไม้ใกล้ตัวมาสร้างสรรค์เป็นเมนูดับร้อนที่เรียบง่ายแต่ทรงคุณค่าอย่างยิ่ง…
เผยแพร่ครั้งแรกใน – https://www.facebook.com/share/p/1UPrYhnqty/
