ในสายธารวัฒนธรรมอาหารรอบลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ตั้งแต่ตอนใต้นครศรีธรรมราช พัทลุงและสงขลา ลงไปถึงอำเภอจะนะ มีขนมหวานชนิดหนึ่งที่สะท้อนถึงความชาญฉลาดในการจัดการวัตถุดิบและการปรับตัวของวิถีชีวิต คนแขก(มุสลิม) ในวิถีประมง ได้อย่างน่าทึ่ง นั่นคือ “สังหยาไข่ขาว”
จุดกำเนิดจากความสมดุล : เมื่อไข่แดงไปทาง ไข่ขาวจึงมาทางนี้…
หัวใจสำคัญของสังหยาไข่ขาวไม่ได้เริ่มที่ตัวมันเอง แต่เริ่มจากความนิยมในการบริโภค “ไข่ดอง” หรือ “ไข่เป็ดดองคู่” หรือ ไข่ครอบ ซึ่งเป็นของหรอยขึ้นชื่อที่พบได้รอบทะเลสาบสงขลา
ในกระบวนการทำไข่ดองนั้น ชาวบ้านจะใช้เฉพาะส่วนไข่แดงที่ดองกับน้ำเกลือ แล้วนำไปนึ่ง จนได้ที่ วางเด่นหราอยู่ในเปลือกไข่ที่เป็นภาชนะตามธรรมชาติ
แล้วไข่ขาวที่เหลือจำนวนมากจะไปอยู่ที่ไหน? คำตอบอยู่ในถ้วยขนมที่วางขายเคียงคู่กัน ภูมิปัญญาพื้นบ้านได้เปลี่ยน “ส่วนเหลือใช้” ให้กลายเป็น “ส่วนเติมเต็ม” ด้วยการนำไข่ขาวมาปรุงเป็นสังหยาเนื้อนุ่มละมุน กลายเป็นคู่ขวัญที่วางขายคู่กันเสมอ สะท้อนภาพพลวัตทางอาหารที่ไม่มีสิ่งใดสูญเปล่า…
สังหยาไข่ขาวบ้านควน: รสสัมผัสพิเศษที่อบอวลด้วยกลิ่นหอมเจียว
หากจะหาต้นตำรับที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ต้องขอบอกว่าคนแขกแต่ละหมู่บ้านรอบทะเลสาบสงขลา มีสูตรลับตามฉบับของตน ในโพสนี้ขอนำเสนอ สังหยาไข่ขาว ของคนแขกสงขลา ม.5 บ้านควน ตำบลคูเต่า อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา หมู่บ้านปลายน้ำที่ห่างจากย่านเศรษฐกิจหาดใหญ่อย่างตลาดกิมหยงเพียง 16 กิโลเมตร
ความพิเศษของสังหยาไข่ขาวที่นี่คือการ “นึกรสชาติ” ให้หวานพอเหมาะ และจุดเด่นที่ขาดไม่ได้คือการโรย “หอมเจียว” เพิ่มความหอมกรุ่นตัดกับความหวานมัน ซึ่งบ้านควนเองถือเป็นแหล่งผลิตหอมเจียวระดับธุรกิจครอบครัวที่ส่งออกไปขายในพื้นที่ต่างๆ พัฒนามาจากการทำหอมเจียวสดๆ เพื่อกินคู่กับเหนียวไก่ในอดีต เมื่อนำมาผสานกับสังหยาไข่ขาว จึงเกิดเป็นรสชาติเฉพาะตัวที่หาทานได้ยากจากที่อื่น
วิถีการกินที่เรียบง่ายแต่ลุ่มลึก
สังหยาไข่ขาวไม่ใช่ขนมที่ต้องกินคู่กับข้าวเหนียวมูนเหมือนสังหยาในภาคกลาง แต่มันทำหน้าที่เป็นขนมหวานจบมื้อที่กินเดี่ยวๆ ได้อย่างเพลิดเพลิน เนื้อสัมผัสจะเบากว่าสังหยาไข่เป็ดล้วน มีความเด้งนุ่มและเนียนละเอียด มักนึ่งในถาด ตัดเป็นชิ้นพอดีคำ เป็นภาพสะท้อนของ “คนแขก” ในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาที่ผูกพันกับทรัพยากรท้องถิ่น
บทสรุปแห่งรสชาติ
หากท่านมีโอกาสได้มาเยือนตลาดสดหรือชุมชนคนแขก(มุสลิม)ในแถบลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา ลองมองหาถาดขนมสังหยาไข่ขาววางคู่กับ ไข่ดองหรือ ไข่เป็ดดองคู่ดูสักครั้ง เพราะนั่นไม่ใช่เพียงแค่การชิมขนมหวาน แต่คือการสัมผัสถึงวิถีชีวิตที่เรียบง่าย การรู้จักใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และร่องรอยทางประวัติศาสตร์อาหารที่ยังคงมีลมหายใจอยู่ในทุกคำที่ได้ลิ้มลอง
เผยแพร่ครั้งแรกใน – https://www.facebook.com/photo/?fbid=25923843600617259&set=a.7053204951441075
