ลูกเม่า หรือ ส้มเม่า ผลไม้ในวัยเด็กของใครหลายคน มีหลายชนิดมาก สำหรับผู้เขียนจะรู้จักลูกเม่านามาตั้งแต่วัยเด็ก เพราะที่บ้านเกิดแถบปลายน้ำคลองอู่ตะเภา อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา เป็นผลไม้ที่ขึ้นเองตามธรรมชาติ ลูกกลมมีลักษณะเป็นช่อคล้ายพริกไทย ลูกแก่สีเขียวเปรียวเป็นอย่างมาก ลูกสุกสีแดงก็ยังเปรี้ยวอยู่แต่น้อยลงมา แต่สำหรับลูกสีดำ หวานมีกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์ ช่วงวัยเด็กๆเราชอบชวนกันไปเก็บกิน ลูกเขียว และลูกสุกแดง นั้นญาติผู้ใหญ่คุณป้า(วะเสาะ โต๊ะแซะโต๊ะเมือง) บอกเล่าว่าสมัยท่านเด็กๆจะเก็บมาดอง กินเล่นเป็นผลไม้ดอง นำลูกแดงกับเขียวมาดองกับน้ำเกลือในขวดแก้วประมาณสามวันก็นำมากินได้
ผมได้ลูกเม่านาจากตลาดนัดข้างศาลากลางจังหวัดนครศรีธรรมราช ในหนึ่งช่อมีทั้งลูกแก่สีเขียว ลูกสุกสีแดง และมีลูกสุกดำปะปนมาบ้างเล็กน้อย ผมไม่พลาดที่จะอุดหนุน ลูกสุกสีดำกินเล่นระลึงความจำวัยเด็ก หวานอร่อยและหอมด้วย ลูกเขียวกับลูกแดง เอามาดอง คุณป้าที่ให้ข้อมูลบอกว่า
วิธีทำ
1.ผมใช้นิ้วขยีเบาให้ลูกเม่าหลุดออกจากช่อเป็นเม็ดๆ
2.ใส่กระชอนแล้วนำไปล้างให้สะอาด
3.ใส่น้ำเปล่ากับเกลือลงในขวดแก้ว เขย่าให้เกลือละลาย
4.ใส่เม็ดลูกเมาที่ล้างไว้ลงไป ปิดฝาให้มิดชิด ผ่านไปสามวันผมได้ลูกเม่าดองกับน้ำดองสีแดงสวย ลูกเม่ากินเล่นรสชาติเปรี้ยวคล้ายมะยมดอง อร่อยดีครับ น้ำส้มเม่าน้ำมีรสเปรี้ยวอร่อยไม่แพ้กัน กินแล้วตาแจ้งหายง่วงนอน
และผมทดลองนำมาหุงกับข้าว ได้ข้าวสวยสีชมพูสวยงามน่าทาน รสชาติเปรี้ยวกำลังดี จึงนำมากินกับ แกงคั่วปลาโอ เป็นแกงกะทิรสชาติมันเค็มเข้ากันได้ดีกับข้าวที่มีความเปรี้ยวผสมอยู่ ถือเป็นรสชาติที่ยังคุ้นเคย เพราะปกติที่บ้านผมจะมีแกงคั่วอีกชนิดที่เรียกว่า แกงคั่วใส่ส้ม เป็นแกงกะทิที่ใส่พืชรสส้มลงไปรสชาติมันเค็มและมีความเปรี้ยวผสมอยู่ในหม้อเดียวกัน จะกินกับข้าวสวยธรรมดา การนำน้ำส้มเม่าดองมาหุ้งข้าวแทนในวันนี้เพื่อกินกับแกงคั่วแบบไม่ใส่ส้มจึงยังเป็นรสชาติที่คุ้นลิ้นเพียงแค่ปรับเปลี่ยนวิถีการปรุงเล็กน้อยๆจากที่รสเปรี้ยวอยู่ในแกงให้มาอยู่ในข้าวสวยแทน
