ณ ริมทะเลสาบสงขลาตอนกลางฝั่งจังหวัดพัทลุง ในเขตปากพะยูน ตำบลปากพะยูน อำเภอปากพะยูน จังหวัดพัทลุง พื้นที่แถบนี้ตั้งอยู่ริมทะเลสาบ มีชุมชนคนมุสลิมที่เรียกตนเองว่า “คนแขก” ตั้งอยู่หลายชุมชนหลายครอบครัว ซึ่งเป็นมุสลิมกลุ่มเดียวกับสงขลา
ร่องรอยทางประวัติศาสตร์นั้นสมัยรัชกาลที่ 5 ปรากฏชื่อของนายอำเภอปากพะยูนซึ่งเป็นคนแขก มีราชทินนามว่า “หลวงโยธีศรีสุลต่านมะหะหมัดอำเภอปากพยูน” ปรากฏอยู่ในรายงานของพระยาสฤษดิ์ เรื่องตรวจราชการมณฑลนครศรีธรรมราชในสมัย ร.5 หลักฐานที่บอกให้เรารู้ว่าคนแขกปากพะยูนสมัยรัชกาลที่ 5 ก็อาศัยอยู่พื้นที่แห่งนี้แล้ว
ทุกครั้งที่ได้ไปเยือนปากพะยูน ผู้เขียนซึ่งเติบโตมาในหมู่บ้านริมทะเลสาบสงขลาในเขตจังหวัดสงขลา ความรู้สึกคือเหมือนเดินอยู่ในหมู่บ้านคนแขกสงขลา ภาษาพูด อัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์เช่นใช้คำเรียกเครือญาติแบบเดียวกัน มีวิถีการบุญในรอบปีเหมือนกัน อาหารการกินก็มีความเหมือนกันเกือบทั้งหมด ไม่ว่าจะชื่อเรียกเดียวกัน
เมนูจานเด่นที่สะท้อนความรุ่มรวยจากฐานทรัพยากรที่มีในทะเลสาบสงขลาหน้าบ้าน อาหารที่รวมเอามรดกภูมิปัญญาในวิถีการกินเอาไว้อยู่เบื้องหลัง ซึ่งมีให้กินในหมู่บ้านคนแขกสงขลาและแน่นอนพี่น้องร่วมวัฒนธรรมสำหรับที่ปากพะยูนก็มีเช่นกันนั่นก็คือ “ข้าวมันแกงไก่”
“ข้าวมัน” หุงด้วยกะทิ กินคู่กับแกงคั่วไก่(เป็นแกงกะทิ) “ยำส้ม” ทำจากพริกตำกับน้ำตาลเกลือราดรวมกับส้มที่ทำจากมะขามหรือมะม่วงเบา “กุ้งต้มน้ำผึ้ง” การถนอมอาหารโดยใช้ความหวานและ “ปลาลูกเมะทอด” ปลาลูกเมะสดๆ นำมาล้างแช่น้ำเกลือแล้วตากแดดให้แห้งได้เป็นปลาแห้ง ภายในหนึ่งจานครบรสมัน เผ็ดเปรี้ยว เค็มหวาน
ยามเช้าหอมกลิ่นน้ำทะเลสาบเตะจมูก เสียงเรือหางยาวดังไม่ขาดสาย ขณะผมกำลังนั่งมองจากที่พักริมทะเลสาบสงขลาในปากพะยูน ชมภาพอาทิตย์ขึ้นจนอิ่มใจ พุงก็เริ่มร้อง ออกสำรวจหาของอร่อยมื้อเช้าในเช้าวันนั้น ที่ปากพะยูน ผมสำรวจเจอพี่น้องคนแขกปากพยูนขายข้าวมันแกงไก่ 4 ร้าน ในตอนเช้า
ผมได้กินอาหารที่คุ้นเคยจานนี้ที่ “ร้านพี่ขอ” อยู่บริเวณบ้านออก ข้าวมันหุงกะทิหม้อใหญ่ที่มีดังข้าวตั้งไว้ข้างบน แกงคั่วไก่ปนลูกขี้พร้า(ฟักเขียว)หม้อใหญ่เช่นกัน “ส้ม” ใช้มะม่วงเบาและ ดีปลีตำหยาบๆใส่คนละภาชนะตั้งติดกัน เมื่อตักใส่จานจะราดรวมกันเรียกว่า “ยำส้ม” กุ้งต้มน้ำผึ้งและปลาลูกเมะ ตั้งเรียงรายอยู่บนโต๊ะเดียวกัน รอลูกค้ามาอุดหนุน ผมสั่งอาหารจานอร่อยที่คุ้นเคยกินไม่นานก็หมด
ได้คุยกับพี่ลา ยุวดี หีมสุหรี (คุณยุวดี หีมสุหรี) พี่น้องปากพะยูนได้ข้อมูลเพิ่มเติมว่า นอกจากสี่ร้านนี้ที่ขายกันตอนเช้ายังมีบางบ้านจะเปิดขายเป็นการเฉพาะ เช่นขายเฉพาะช่วงปิดเทอม หรือขายเมื่ออยากขาย เป็นต้น
“ข้าวมันแกงไก่” อาหารอร่อยอันเป็นมรดกทางวัฒนธรรมของผู้คนรอบทะเลสาบสงขลา ตั้งแต่ตอนใต้ของนครศรีธรรมราช พัทลุงและสงขลา หากใครมาเยือนสามพื้นที่นี้อย่าลืมมาลิ้มลองกันนะครับ อาหารจานโบราณที่ทำกินจากฐานวัตถุดิบในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาหน้าบ้าน อันมีรากเหง้าสะท้อนถึงวิถีการกินแบบมลายู รวมรากกับนาซิเลอะมัก Nasi Lemak อาหารประจำชาติของประเทศมาเลเซีย ซึ่งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ยังมีชีวิตผ่านผู้คน
เผยแพร่ครั้งแรกใน – https://www.facebook.com/share/p/1HjTCMkssX/
