ท่ามกลางสายฝนที่โปรยปรายสลับหยุด บนเส้นทางถนนสายในที่ทอดผ่านทุ่งท่าลาด บ้านหัวทะเล และบ้านทุ่งโหนด สองข้างทางขนาบด้วยทุ่งนาที่ลึกสุดสายตา มุ่งหน้าสู่ตำบลนาทราย อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช การเดินทางในวันนี้ไม่ได้มีเพียงจุดหมายที่การไปเยี่ยม “แม่เฒ่า” ณ บ้านปลายท่า หรือการตามหา “สาดสาคู” (เสื่อสาคู) งานหัตถกรรมพื้นบ้านที่เคยอุดหนุนเมื่อสองปีก่อนเท่านั้น แต่กลับทำให้เราได้พบกับ “ความทรงจำที่กินใจ” ผ่านวัชพืชริมทาง…
ในขณะที่เดินเลาะเลียบไปตามชายป่าสาคูหลังบ้านแม่เฒ่า กลิ่นดินหลังฝนและสัมผัสของยอดหญ้าใต้ฝ่าเท้าได้ปลุกเรื่องราวในอดีตของ “พี่จุ๊ฟ” Angkawipa Rattanarit
คนคอนย่านสะพานยาวให้กลับมาโลดแล่นอีกครั้ง พี่สาวนึกถึงอุปกรณ์พื้นบ้านชิ้นหนึ่งที่เคยใช้ในวัยเยาว์ อุปกรณ์ง่ายๆ ที่ธรรมชาติหยิบยื่นให้เพื่อความเพลิดเพลินส่วนตัว นั่นคือการใช้ต้นหญ้ามาเขี่ยขี้หูที่คนสมัยก่อนเรียกกันว่า “หญ้าชิงอิก” หรือ “หญ้าแยงอีก”
เมื่อแม่เฒ่าได้ยินชื่อนั้น ท่านก็ยิ้มอย่างคุ้นเคยและชี้ให้ดู “หญ้าตีนกา” ที่ขึ้นอยู่ดาษดื่น พร้อมสาธิตภูมิปัญญาเล็กๆ ที่ซ่อนอยู่ในวัชพืชชนิดนี้ ท่านดึงเอาส่วนดอกหญ้าออกมา แล้วค่อยๆ รูดเกสรที่ติดอยู่ออกจนเหลือเพียงโครงสร้างดอกยาวๆ ที่มีลักษณะเป็นแฉกเหมือนขนอ่อนๆ คล้ายแปรงขนาดเล็ก
สัมผัส “ได้แรง” จากปลายหญ้า
วิธีการใช้ “หญ้าแยงอีก” นั้นเรียบง่ายแต่เปี่ยมด้วยอรรถรส เพียงแค่นำส่วนปลายดอกหญ้าที่รูดเกสรออกแล้ว แยงเข้าไปในรูหูเบาๆ แล้วหมุนปั่นไปมา สัมผัสของขนหญ้าจะให้ความรู้สึกหายคันปนกับความเพลินใจ จนคนใต้ต้องอุทานออกมาว่า “ได้แรง” ซึ่งเป็นคำที่อธิบายความพึงพอใจสูงสุดในความรู้สึกนั้น
ภูมิปัญญาที่กำลังเลือนหายไปตามวัย
ในยุคที่ก้านสำลีและอุปกรณ์ทำความสะอาดหูสมัยใหม่เข้ามาแทนที่ เรื่องราวของหญ้าตีนกาที่กลายมาเป็นหญ้าแยงหูกลายเป็นเครื่องบันทึกอายุชั้นดี ใครที่รู้จักหรือเคยผ่านประสบการณ์ “ได้แรง” จากหญ้าชนิดนี้ มักจะมีอายุล่วงเข้าเลข 4 ขึ้นไป(?) เป็นความทรงจำร่วมของคนคอนสมัยก่อนที่ผูกพันกับธรรมชาติรอบตัวอย่างแนบแน่น การเดินทางไปบ้านปลายท่าครั้งนี้ นอกจากจะได้เห็นลวดลายอันประณีตบนสาดสาคูและวิถีชีวิตริมป่าสาคูแล้ว “หญ้าแยงอีก” เพียงดอกเดียวที่แม่เฒ่าหยิบส่งให้ ยังช่วยย้ำเตือนว่า ความสุขของคนสมัยก่อนนั้นเรียบง่ายและหาได้จากธรรมชาติรอบบ้านนั่นเอง
