อาหารมื้อเย็น น้องบ่าว Theerathep Chitlang พาไปทาน ที่ร้านป๋องโกปี (Pong Kopi) ของ บังพิศาล สะออละ ซึ่งมีภรรยาทำอาหารอร่อย ๆ และลูกชายรับหน้าที่ชงเครื่องดื่ม บรรยากาศของร้านร่มรื่นและเป็นกันเองมาก ๆ แต่สิ่งที่พิเศษยิ่งกว่าอาหาร คือ เรื่องราวและประวัติศาสตร์ ที่ได้ฟังจากบังพิศาลเกี่ยวกับบ้านปากบารา(กัวลาบารา)
บังพิศาล เล่าให้ฟังถึงประวัติของปากบารา ซึ่งมีชื่อในภาษามลายูสตูลว่า กัวลาบารา (Kuala Bara) คำว่า “กัวลา” หมายถึง ปากน้ำ ส่วน “บารา” แปลว่า ถ่าน ในอดีตนั้น ชุมชนแห่งนี้มีบทบาทสำคัญในการ ตัดไม้โกงกาง เพื่อส่งให้กับโรงเผาถ่านไม้ที่ตั้งอยู่ในชุมชน ขณะที่คนอีกกลุ่มหนึ่งก็ประกอบอาชีพประมง ทุกเช้าคนทั้งสองกลุ่มจะมาทานกูปี(กาแฟ) ที่ร้านของย๊ะกับมะ(ย๊ะ =พ่อ,มะ=แม่)ของบัง เป็นร้านกาแฟแรกของที่นี่ เมล็ดกาแฟ(กูปี) ปลูกที่นิยมหมู่บ้านในอำเภอควนกาหลงจะนำมาขายที่ตลาดนัดไม่ไกลจากปากบารา ซื้อมาสัปดาห์ละหนึ่งกระสอบนำมาคั่วเอง
ด้วยความที่บังพิศาลเป็นผู้ที่สนใจในประวัติศาสตร์บ้านเกิด และมีแนวคิดที่อยากให้เยาวชนในหมู่บ้าน รู้จัก เห็นคุณค่าและภูมิใจในชุมชนของตนเอง จึงเป็นแรงผลักดันให้บังรวบรวม ภาพถ่ายเก่าของหมู่บ้านมาจัดแสดงไว้ภายในร้าน ภาพถ่ายเหล่านี้ส่วนใหญ่ได้มาจาก นายเจริญ เด็นเพ็ญ ช่างภาพคนแรกของปากบารา ซึ่งปัจจุบันยังมีชีวิตอยู่
ในบรรดาภาพทั้งหมด ผมประทับใจเป็นพิเศษกับภาพถ่าย มัสยิดปากบาราหลังแรก แม้จะเห็นเพียงบางส่วนแต่ก็แสดงให้เห็นสถาปัตยกรรมพื้นถิ่นแบบมัสยิดในโลกมลายูอย่างชัดเจน ด้วยผังที่เป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส และหลังคาทรง พีระมิดซ้อนสองชั้น
ก่อนกลับบังพิศาล ยังได้นำ “ผังตระกูล”มาให้ชมด้วย ผังนี้เขียนขึ้นเมื่อประมาณ 40 ปีก่อน โดยเครือญาติที่อยู่ในมาเลเซีย ใช้ภาษามลายูโดยเขียนด้วย อักษรยาวี (เป็นส่วนใหญ่) และมี อักษรรูมี บางส่วน ผังนี้เผยให้เห็นว่า ต้นตระกูล ของบังพิศาลทางฝ่ายพ่อ (ย๊ะ) มาจากเกาะสุมาตรา ประเทศอินโดนีเซีย บังเล่าว่า เครือญาติส่วนใหญ่นั้นยังคงอยู่ในอินโดนีเซีย มีเพียงต้นตระกูลที่มาตั้งรกรากอยู่ในสตูล และบางส่วนอยู่ในมาเลเซีย การที่ได้เห็นผังตระกูลนี้ เป็นเครื่องยืนยันและ หลักฐานสำคัญ ที่ทำให้คนรุ่นหลังได้รู้จักรากเหง้า
ของตนเองอย่างชัดเจน การได้ทานอาหารที่ป๋องโกปีจึงไม่ใช่แค่การอิ่มท้อง แต่เป็นการได้ซึมซับเรื่องราวของชุมชนและครอบครัว ซึ่งเป็นแรงบันดาลใจให้ผมอยากจะเริ่มทำผังตระกูลของตัวเองขึ้นมาบ้างเลยครับ…เผื่อเป็นแรงบันดาลใจให้ผู้อ่านด้วยครับ
เผยแพร่ครั้งแรกใน – https://www.facebook.com/share/p/1A6STn5Ewt/
