การได้ยินข่าวเรื่องผักจีนที่สุ่มตรวจพบสารพิษในตลาด ทำให้การเลือกซื้อผักมารับประทานต้องระมัดระวังมากขึ้น การหันมาบริโภคผักพื้นบ้าน ที่งอกขึ้นเองตามธรรมชาติรอบชุมชนจึงเป็นวิธีที่ปลอดภัยต่อสุขภาพ
เช้าวันนี้ผู้เขียนได้มีโอกาสตามญาติไปเก็บผักพื้นบ้านที่ขึ้นหนาแน่นเต็มหนองน้ำกลางทุ่งนา ลักษณะงอกเป็นกอในดิน ใบคล้ายรูปหัวใจ มีดอกสีม่วง ซึ่งคนบ้านควนเรียกว่า “ผักตบหรัง (ฝรั่ง)” ชื่อเรียกนี้ชวนให้สงสัยว่าฝรั่งเป็นผู้นำเข้ามาหรือไม่ แต่เมื่อค้นดูพบว่าเป็นผักตบไทย ซึ่งเป็นพืชท้องถิ่นที่มีอยู่แล้วในประเทศไทยและหลายประเทศในเอเชีย การศึกษาที่มาของชื่อเรียกเฉพาะถิ่นจึงเป็นเรื่องที่น่าสนใจอยู่ไม่น้อยนะครับ
ภูมิปัญญาการเก็บผักตบหรังจะเลือกถอนขึ้นมาทั้งต้นเฉพาะต้นที่ยังไม่ออกดอก เพราะต้นที่ออกดอกจะแก่แล้ว สมัยก่อนผู้ใหญ่เคยเล่าให้ฟังว่า ก่อนวันที่จะไปเก็บผักตบหรัง สมัยก่อนจะไปหาในคลองอู่ตะเภาเป็นหลัก จะต้องไปเหยียบให้ต้นจมลงไปในดินและน้ำก่อนล่วงหน้าหนึ่งวัน การทำเช่นนี้จะช่วยให้ต้นผักตบมีความอ่อนตัวลง แล้วจึงค่อยไปเก็บในวันถัดไป
นอกจากนี้ยังพบความน่าสนใจว่า คนแต่ละพื้นที่จะนิยมกินส่วนต่างกัน เช่น จากประสบการณ์ผู้เขียนที่พบว่าตามตลาดนัดในเมืองนครศรีธรรมราชจะมีคนนำดอกมาขายและกินเฉพาะดอกไม่กินต้น แต่ที่บ้านควนจะนิยมนำต้นมาทำอาหาร ไม่กินดอก บ้านใครกินทั้งต้นทั้งดอกบ้างครับ
ที่บ้านควนจะนำต้นผักตบหรังมาทำแกงคั่วเป็นซึ่งแกงกะทิกับเนื้อสัตว์ เช่น เป็ด ไก่บ้าน หรือเนื้อวัว แต่วันนี้ที่บ้านผู้เขียนเลือกนำมาแกงคั่วกับปลาคางโค๊ะแห้ง(ปลาหนังขัดอยู่ในกลุ่มปลากดทะเล)
ขั้นตอนการเตรียมคือนำต้นอ่อนมาตัดใบออกโดยไม่ต้องปอกเปลือก หั่นชิ้นตามขนาดที่ต้องการ ทำออกมาแบ้วมีลักษณะจะคล้ายกันมากกับออดิบหรือบอน แล้วล้างให้สะอาด บีบน้ำออกสักหน่อยพื้นลักษณะนี้จะดูดน้ำเข้าไปขณะล้าง เนื่องจากมีรูพุนคล้ายฟองน้ำ
สำหรับเครื่องแกงประกอบด้วย พริกแห้งดอกเล็ก ขมิ้น กระเทียม หอมแดง ตะไคร้ และกะปิ
วิธีทำ เริ่มต้นด้วยการตั้งน้ำกะทิที่ไม่แยกหัวแยกหางให้พอเดือด ตักน้ำกะทิมาใส่ในครกเพื่อละลายเครื่องแกง แล้วเทกลับลงไปในหม้อน้ำกะทิ รอให้เดือดอีกครั้งจึงใส่ปลาคางโค๊ะแห้งลงไป แกงจนปลาใกล้สุกแล้วจึงใส่ต้นผักตบหรังลงไป แกงต่อจนปลากับผักสุก แล้วชิมรส
แกงหม้อนี้จะได้ความเค็มจากปลาแห้งโดยไม่ต้องปรุงเพิ่ม เป็นแกงที่ได้ความมันจากกะทิ รสเผ็ดกำลังดี และมีความเค็มพอดี เมื่อสุกแล้วเนื้อผักตบหรังจะนิ่มกว่าออดิบหรือบอนมาก ด้านในชุ่มไปด้วยน้ำแกง ถือเป็นผักพื้นบ้านที่อร่อย ไร้ความคัน ไม่มีกลิ่นเหม็นเขียว และสามารถหาทานได้ตามแหล่งน้ำธรรมชาติ
เผยแพร่ครั้งเเรกใน – https://www.facebook.com/share/p/1K8ijQ99Gt/
