ในพื้นที่ทางวัฒนธรรมรอบลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา “ข้าวเหนียว” เป็นวัตถุดิบที่สะท้อนถึงภูมิปัญญาการสรรค์สร้างสำรับอาหาร ทั้งคาวและหวานที่หลากหลาย พลิกแพลงไปตามนิเวศและบริบทของแต่ละชุมชนอย่างน่าค้นหา เป็นวัตถุดิบที่เกี่ยวข้องทั้งในอาหารงานบุญและทำกินกันในช่วงเวลาปกติทั่วไป
ยามเช้าวันศุกร์ ณ ตลาดนัดพื้นบ้านใกล้โรงเรียนบ้านหัวเขา ตำบลหัวเขา อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา บรรยากาศอบอวลไปด้วยภาพจำอันงดงามของสังคมพหุวัฒนธรรม พ่อค้าแม่ขายทั้งคนไทย คนแขก นำผลผลิตและขนมพื้นถิ่นมาวางเรียงรายละลานตา ขนมบางชนิดมีรูปทรงเหมือนกัน เรียกขานด้วยชื่อเดียวกัน หากแต่รายละเอียดของวัตถุดิบและรสสัมผัสกลับมีความจำเพาะตามสูตรที่สืบทอดกันมาในแต่ละครัวเรือน
หนึ่งในขนมพื้นบ้านที่สะท้อนความเรียบง่ายทว่าเปี่ยมด้วยเอกลักษณ์ คือ “เหนียวปั้น” สูตรของคุณยายกับคุณน้า คนไทยบ้านวัดเจ้านคร ตำบลหัวเขา อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา ที่ผมมีโอกาสได้พูดคุยข้อมูล ขอบันทึกภสพนำมาบอกเล่าสู่กันฟังครับ
“เหนียวปั้น” สูตรของคุณยายกับคุณน้า มีความโดดเด่นด้วยการนำข้าวเหนียวมามูลกับน้ำกะทิ จนได้ข้าวเหนียวสีขาวนวล กลิ่นหอมมัน ก่อนจะนำมาปั้นเป็นลูกกลม อันเป็นที่มาของชื่อเรียก รสสัมผัสอันเหนียวนุ่มของข้าวเหนียวมูล ถูกยกระดับความหอมตลบอบอวลด้วยการนำไปคลุกเคล้ากับมะพร้าวทึนทึกขูดฝอยที่ผ่านการร่ำด้วยดอกมะลิสด ผสานความหวานกลมกล่อมด้วยน้ำตาลทราย และเพิ่มมิติความหอมชวนลิ้มลองด้วยงาขาวคั่วใหม่ ๆ วัตถุดิบทั้ง 4 ชนิด ผสมผสานรวมกันเป็นหนึ่งคำในราคาเพียงลูกละ 5 บาท
ในบริเวณของตลาดนัดเดียวกันนี้ ยังปรากฏ “เหนียวปั้น” อีกหนึ่งสูตรที่ต่างออกไป คือสูตรของคนแขกบ้านท่าเส(บ้านใหม่) ตำบลสทิงหม้อ ซึ่งมีความแตกต่างในวัตถุดิบอย่างน่าสนใจ โดยเลือกใช้ข้าวเหนียวนึ่งสุกกลิ่นหอมกรุ่น นำมาปั้นเป็นลูกกลม คลุกเคล้ากับมะพร้าวขูด แล้วโรยด้วย “ข้าวคั่ว” เพื่อเพิ่มความหอมและเนื้อสัมผัสที่ตัดกัน เพิ่มรสหวานด้วยน้ำตาลทราย จำหน่ายในราคาลูกละ 5 บาทเช่นเดียวกัน
ในบางหมู่บ้าน ขนมชนิดนี้อาจถูกเรียกขานในนาม “เหนียวกลุ่ม” ตามลักษณะทางกายภาพที่เกาะเกี่ยวรวมกันเป็นก้อนกลม ถือเป็นภาพสะท้อนของขนมพื้นบ้านรสชาติเรียบง่าย ทว่าเปี่ยมด้วยเรื่องราว กรรมวิธีการทำ วัตถุดิบและส่วนผสม ที่มีความร่วมในความต่างของผู้คนแถบลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาบ้านเรา หากท่านใดมีโอกาสมาเยือนสงขลา อย่าลืมแวะไปอุดหนุนและลิ้มลองรสชาติขนมพื้นถิ่นนี้กันนะครับ
เผยแพร่ครั้งแรกใน – https://www.facebook.com/share/p/1b9RSc5f8Y/
