ภาพจากดาวเทียม Sentinel-3 บันทึกภาพเมื่อ 29 พ.ย. 2568
สามารถ สาเร็มเขียน 30 พฤศจิกายน 2569
เวลา 03 : 09 น.
เหตุการณ์น้ำท่วมในพื้นที่ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาครั้งล่าสุดได้เผยให้เห็นถึงความเปราะบางของระบบนิเวศ และศักยภาพการรับน้ำการระบายน้ำของทะเลสาบสงขลานี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผลกระทบที่เกิดขึ้นอย่างหนัก และยืดเยื้อต่อประชาชนที่อาศัยอยู่รอบทะเลสาบสงขลา แม้ว่าน้ำในเขตเทศบาลนครหาดใหญ่จะเริ่มคลี่คลายลงแล้ว แต่ปริมาณน้ำมหาศาลที่ถูกระบายลงสู่ทะเลสาบกลับกลายเป็นภัยคุกคามใหม่ที่สร้างความเสียหายอย่างรุนแรงแก่พื้นที่โดยรอบ คำถามสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นมาพิจารณาคือ : โครงสร้างการพัฒนาที่ปากทะเลสาบสงขลามีส่วนทำให้เกิดวิกฤตการณ์ระบายน้ำในครั้งนี้หรือไม่?
กลไกการระบายน้ำ และผลกระทบที่ไม่เท่าเทียม
ระบบการระบายน้ำตามธรรมชาติของพื้นหาดใหญ่คือการไหลผ่านคลองอู่ตะเภา และคลองระบายน้ำที่ 1 (คลองภูมินาถดำริ) ลงสู่ทะเลสาบสงขลา ซึ่งเป็นเสมือน “อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่” ก่อนจะระบายสู่ทะเลอ่าวไทยผ่านช่องทางเดียวที่ปากทะเลสาบสงขลา
เมื่อเกิดฝนตกหนัก และมีปริมาณน้ำหลากสูง การระบายน้ำออกจากตัวเมืองหาดใหญ่ได้อย่างรวดเร็วเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนในเขตเศรษฐกิจหลักอาจทำให้พื้นที่ดังกล่าวรอดพ้นจากภาวะวิกฤติ อย่างไรก็ตามน้ำที่ถูกส่งต่อมานี้ได้สร้างแรงกดดันมหาศาลต่อพื้นที่รอบทะเลสาบสงขลาทั้งในจังหวัดสงขลาและพัทลุง ส่งผลให้ประชาชนในบริเวณดังกล่าวต้องเผชิญกับภาวะน้ำท่วมขังที่ยาวนานกว่าปกติอย่างมีนัยสำคัญ นำไปสู่ข้อสงสัยที่ว่า การบรรเทาภัยพิบัติในพื้นที่หนึ่ง ได้นำไปสู่วิกฤตการณ์ในอีกพื้นที่หนึ่งหรือไม่
การตั้งข้อสังเกตต่อโครงสร้างที่ปากทะเลสาบ
ประเด็นสำคัญที่ต้องพิจารณาคือ ประสิทธิภาพของช่องทางระบายน้ำหลักเพียงทางเดียวของทะเลสาบสงขลา ณ บริเวณปากทะเลสาบ ที่มีการก่อสร้าง ท่าเรือน้ำลึกสงขลา และ เขื่อนกั้นปากทะเลสาบ (เขื่อนกันทราย) โครงสร้างเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นบนร่องน้ำธรรมชาติเดิม ทำให้เกิดข้อกังวลว่า
การเปลี่ยนทิศทางและลดความกว้างของร่องน้ำ การก่อสร้างนี้ได้ทำให้ทิศทางการไหลของน้ำเปลี่ยนไปจากเดิม และทำให้ช่องทางระบายน้ำแคบลงหรือมีประสิทธิภาพในการระบายน้ำลดลงอย่างมาก
หลักฐานทางประวัติศาสตร์ : บันทึกการเสด็จประพาสเมืองสงขลาของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ที่ทรงบันทึกไว้ว่า เรือที่เสด็จในสมัยนั้นต้องอาศัย ร่องน้ำลึกบริเวณสุสานสุลต่านสุลัยมาน (มรหุม) เพื่อเข้าสู่เมืองสงขลา แสดงให้เห็นถึงตำแหน่งและลักษณะของร่องน้ำตามธรรมชาติในอดีต ซึ่งอาจถูกโครงสร้างปัจจุบันสร้างปิดเส้นทางหรือเปลี่ยนแปลงไป
ความสอดคล้องทางสถิติ ข้อสงสัยที่ว่า เหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่หาดใหญ่ในปี พ.ศ. 2531 เกิดขึ้นในปีเดียวกับที่ท่าเรือน้ำลึกสงขลา และเขื่อนปากทะเลสาบได้สร้างเสร็จ และเปิดดำเนินการ ถือเป็นข้อสังเกตเชิงประวัติศาสตร์ที่ควรมีการตรวจสอบข้อมูลทางวิศวกรรม และอุทกวิทยาเพื่อยืนยันความเกี่ยวโยง
ข้อเรียกร้องเพื่อความยุติธรรมในการจัดการน้ำ
จากสถานการณ์ที่เกิดขึ้น และข้อสังเกตเกี่ยวกับโครงสร้างปากทะเลสาบสงขลา จึงมีความจำเป็นเร่งด่วนที่ทุกภาคส่วนจะต้องร่วมกันตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างละเอียดและเป็นกลาง เพื่อหาคำตอบที่ชัดเจนว่าการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพที่ปากทะเลสาบมีผลกระทบต่ออัตราการระบายน้ำของทะเลสาบสงขลาจริงหรือไม่?
เรียกร้องให้ รัฐบาล, พรรคฝ่ายค้าน, สถาบันการศึกษาในจังหวัดสงขลา ที่มีความเชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมแหล่งน้ำ, และ หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง ดำเนินการศึกษาผลกระทบเชิงระบบนิเวศและอุทกวิทยาของโครงการปากทะเลสาบสงขลาโดยทันที
หากผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าโครงสร้างดังกล่าวเป็นอุปสรรคต่อการระบายน้ำจริง จะต้องมีการกำหนดมาตรการแก้ไขอย่างเร่งด่วน เช่น การปรับปรุงโครงสร้าง การขุดลอกร่องน้ำ หรือการจัดการที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการไหลออกของน้ำให้สอดคล้องกับปริมาณน้ำหลากในปัจจุบัน
สรุป
วิกฤตการณ์น้ำท่วมในพื้นที่รอบทะเลสาบสงขลาเป็นบทเรียนสำคัญที่สะท้อนถึงผลของการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่อาจส่งผลกระทบต่อเนื่องต่อระบบนิเวศ และการดำรงชีวิตของประชาชนในพื้นที่ปลายน้ำ ข้อสงสัยเกี่ยวกับผลกระทบของเขื่อน และท่าเรือที่ปากทะเลสาบสงขลาต่อวิกฤตการณ์ระบายน้ำนี้เป็นเรื่องที่ไม่อาจมองข้ามได้ รัฐตลอดจนทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องต้องแสดงความรับผิดชอบด้วยการดำเนินการตรวจสอบอย่างโปร่งใสและนำไปสู่การหาทางออกที่คำนึงถึงความสมดุลของลุ่มน้ำและบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชนในทุกพื้นที่อย่างเท่าเทียม เพื่อไม่ให้เกิดคำถามที่บาดลึกในใจประชาชนว่า: การพัฒนาครั้งนี้ เป็นการแลกเปลี่ยนความอยู่รอดของคนหาดใหญ่กับความจมน้ำของคนรอบทะเลสาบหรือไม่?
หาดใหญ่รอด_คนรอบทะเลสาบสงขลายังท่วมอยู่
เผยแพร่ครั้งแรกใน – https://www.facebook.com/share/p/17m325K7f7/
